इस्त्राइल -पॅलेस्टाईन -गाझा पट्टी आणि ब्रिटीश राज्य. संघर्ष का ?कशासाठी? आणि कुठे?

100 वर्ष जुना मुद्दा

• 

• 

पहिले विश्व युद्ध १ मध्ये मध्य पूर्वच्या तुर्क साम्राज्याच्या तुकडीचा शासक पराभव झाल्यानंतर ब्रिटनने पॅलेस्टाईन म्हणून ओळखल्या जाणा या परिसराचा ताबा घेतला.ज्यू अल्पसंख्यांक आणि अरब बहुसंख्य लोक या देशात राहत होते.आंतरराष्ट्रीय समुदायाने ब्रिटनला ज्यू लोकांसाठी पॅलेस्टाईनमध्ये “राष्ट्रीय गृह” स्थापन करण्याची जबाबदारी दिली तेव्हा दोन लोकांमध्ये तणाव वाढला.

आंतरराष्ट्रीय समुदायाने ब्रिटनला ज्यू लोकांसाठी पॅलेस्टाईनमध्ये “राष्ट्रीय गृह” स्थापन करण्याची जबाबदारी दिली तेव्हा दोन लोकांमध्ये तणाव वाढला.

यहुद्यांसाठी ते त्यांचे वडिलोपार्जित घर होते, परंतु पॅलेस्टाईन अरबांनीही जमीन हक्क सांगितली आणि या निर्णयाला विरोध केला.

1920 ते 40 च्या दरम्यान, तेथे येणार्‍या यहुद्यांची संख्या वाढत गेली आणि बरेच लोक युरोपमधील छळापासून पळून गेले आणि डब्ल्यूडब्ल्यूआयआयच्या होलोकॉस्टनंतर मायदेशी जाण्यासाठी प्रयत्न करीत.

यहुदी आणि अरब यांच्यात आणि ब्रिटिशांच्या राजवटीविरूद्ध हिंसाचारही वाढला.1947 मध्ये, संयुक्त राष्ट्रांनी पॅलेस्टाईनला स्वतंत्र यहुदी व अरब राज्यात विभक्त होण्यासाठी मत दिले, जेरूसलेम आंतरराष्ट्रीय शहर बनले.

1947 मध्ये, संयुक्त राष्ट्रांनी पॅलेस्टाईनला स्वतंत्र यहुदी व अरब राज्यात विभक्त होण्यासाठी मत दिले, जेरूसलेम आंतरराष्ट्रीय शहर बनले.

ती योजना ज्यू नेत्यांनी मान्य केली परंतु अरब बाजूने नाकारली आणि कधीच अंमलात आणली नाही.

पहिल्या अरब-सैन्याच्या दरम्यान शहराच्या पश्चिम विभागाच्या जेमिन मोशे क्वार्टरमधील ज्यूजनी एजन्सीची स्व-संरक्षण दल, जपानच्या पूर्व सेक्टरमधून जेरुसलेमच्या पूर्व सेक्टर येथून अलाइड अरब सैन्याच्या सैन्याने 06 मार्च 1948 रोजी गोळीबार केला.

इस्त्राईल आणि ‘आपत्ती’ ची निर्मिती
1948 मध्ये, समस्येचे निराकरण करण्यात अक्षम, ब्रिटिश शासक निघून गेले आणि ज्यू नेत्यांनी इस्रायल राज्य निर्मितीची घोषणा केली.

• 

अनेक पॅलेस्टाईननी आक्षेप घेतला आणि त्यानंतर युद्ध झाले. शेजारच्या अरब देशांतील सैन्याने आक्रमण केले.

अल-नकबा किंवा “आपत्ती” म्हणून लाखोंच्या संख्येने पॅलेस्टाईन पळून गेले किंवा त्यांना घराबाहेर काढले गेले.

पुढील वर्षी युद्धबंदी संपल्यानंतर इस्त्राईलने बर्‍याच प्रदेशांवर नियंत्रण ठेवले.

जॉर्डनने वेस्ट बँक म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या भूमी ताब्यात घेतली आणि इजिप्तने गाझा ताब्यात घेतला.

जेरुसलेम हे पश्चिमेकडील इस्त्रायली सैन्यात आणि पूर्वेला जॉर्डनच्या सैन्यात विभागले गेले.

कारण शांतता करार कधीच झाला नाही – प्रत्येकजण दुसर्‍याला दोष देत होता – त्यानंतरच्या दशकात अनेक युद्धे आणि भांडणे झाली. दुसर्‍या युद्धामध्ये इस्रायलने पूर्व जेरूसलेम आणि वेस्ट बँक, तसेच बहुतेक सीरियन गोलन हाइट्स आणि गाझा व इजिप्शियन सिनाई प्रायद्वीप यावर कब्जा केला.

दुसर्‍या युद्धामध्ये इस्रायलने पूर्व जेरूसलेम आणि वेस्ट बँक, तसेच बहुतेक सीरियन गोलन हाइट्स आणि गाझा व इजिप्शियन सिनाई प्रायद्वीप यावर कब्जा केला.

बहुतेक पॅलेस्टाईन शरणार्थी आणि त्यांचे वंशज गाझा आणि वेस्ट बँक, तसेच शेजारच्या जॉर्डन, सीरिया आणि लेबेनॉन येथे राहतात.

इस्रायलने त्यांना किंवा त्यांच्या वंशजांना आपल्या घरी परत येण्याची परवानगी दिली नाही – इस्त्राईलचे म्हणणे आहे की यामुळे हा देश व्यापून जाईल आणि ज्यू राज्य म्हणून अस्तित्वाला धोका होईल.

इस्त्रायली सैन्याने पूर्व जेरुसलेम ताब्यात घेतल्यानंतर इस्त्रायली सैन्य कमांडर्स पूर्व जेरुसलेममध्ये पोचले.

इस्त्राईल अजूनही वेस्ट काठावर व्यापलेला आहे आणि जरी त्याने गाझाच्या बाहेर खेचले असले तरी यूएन अजूनही त्या भूभागाचा ताबा घेतलेल्या क्षेत्राचा एक भाग आहे.

इस्त्राईल संपूर्ण जेरुसलेमला आपली राजधानी म्हणून दावा करतो तर पॅलेस्टाईन लोक पूर्व जेरुसलेमला भविष्यातील पॅलेस्टाईन राज्याची राजधानी म्हणून दावा करतात. इस्रायलच्या संपूर्ण शहराबद्दलचा दावा ओळखण्यासाठी अमेरिका केवळ मोजक्या देशांपैकी एक आहे.

हमास म्हणजे काय?
इस्त्राईल-गाझा संघर्षात बळी पडलेले मूल
गाझा पट्टी मध्ये जीवन
मागील वर्षात इस्रायलने या भागात वसाहती बांधल्या आहेत, जिथे आता 6,00,000हून अधिक यहूदी राहतात.

हे आंतरराष्ट्रीय कायद्यानुसार बेकायदेशीर असून शांततेत अडथळे आहेत असे पॅलेस्टाईनचे म्हणणे आहे, परंतु इस्रायलने याचा इन्कार केला आहे.

आता काय होत आहे?

पूर्व जेरुसलेम, गाझा आणि वेस्ट बँकमध्ये राहणारे इस्रायल आणि पॅलेस्टाईन यांच्यात अनेकदा तणाव वाढत असतो.

• 

गाझावर पॅलेस्टाईन अतिरेकी गट हमास राज्य आहे ज्याने अनेक वेळा इस्रायलशी युद्ध केले आहे. हमासकडे येणारी शस्त्रे रोखण्यासाठी इस्त्राईल आणि इजिप्तने गाझाच्या सीमेवर कडकडीत नियंत्रण ठेवले.

गाझा आणि वेस्ट बँक मधील पॅलेस्टाईन लोक म्हणतात की ते इस्त्राईलच्या कारवाई आणि निर्बंधामुळे त्रस्त आहेत. पॅलेस्टाईनच्या हिंसाचारापासून स्वत: चे संरक्षण करण्यासाठीच हे कार्य करत असल्याचे इस्रायलने म्हटले आहे.

एप्रिल 2021 च्या मध्यात रमजानचा पवित्र मुस्लिम महिना सुरू झाल्यापासून पोलिस आणि पॅलेस्टाईन यांच्यात रात्री होणा या चकमकींसह गोष्टी वाढत गेल्या आहेत.

पूर्व जेरूसलेममधील काही पॅलेस्टाईन कुटुंबांना धमकावण्याच्या धमकीमुळे संताप वाढला आहे.

मुख्य समस्या काय आहेत?
इस्त्राईल आणि पॅलेस्टाईन लोक असे अनेक विषयांवर सहमत होऊ शकत नाहीत.

यामध्ये पॅलेस्टाईन शरणार्थींचे काय झाले पाहिजे, व्याप्त पश्चिमेकडील यहुदी वस्ती कायम राहावी की काढली पाहिजे, दोन्ही बाजूंनी जेरूसलेम वाटावे की नाही आणि बहुधा सर्वात अवघड – इस्त्राईल बरोबर पॅलेस्टाईन राज्य निर्माण करावे की नाही याचा समावेश आहे.

25 वर्षांहून अधिक काळापासून शांतता चर्चा चालू आहे आणि चालू आहेत परंतु अद्यापपर्यंत हा संघर्ष मिटलेला नाही.

प्रथमेश विकास आबनावे

स्त्रोत विकिपिडीया आणि बिबिसी

पुढील भागात

जेरुसलेम

यहुदी धर्म, ख्रिस्ती आणि इस्लाम या तीन एकेशेरी धर्मांमध्ये जेरुसलेमची महत्त्वपूर्ण भूमिका आहे आणि चौथे बहिमध्ये हायफा आणि एकर यांची भूमिका आहे.

•